Phân tích sự đối lập giữa chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm

Sự đối lập giữa chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm, chu nghia duy vat va chu nghia duy tamXuyên suốt toàn bộ lịch sử triết học, Ph.Ăngghen đã tổng kết: ” Vấn đề cơ bản lớn của mọi triết học, đặc biệt là của triết học hiện đại, là mối quan hệ giữa tư duy với tồn tại”, giữa ý thức và vật chất, giữa tinh thần và giới tự nhiên. Từ đó hình thành dần lên sự đối lập giữa chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm. Chúng ta sẽ cùng phân tích để thấy rõ sự đối lập giữa chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm.

Sự đối lập giữa chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm:

Trước nhất, có hai vấn đề cơ bản mà chúng ta cần chú ý đó là:

  • Thứ nhất, giữa ý thức và vật chất: cái nào có trước, cái nào có sau? cái nào quyết định cái nào?
  • Thứ hai, con người có khả năng nhận thức được thế giới hay không?

Từ hai vấn đề trên thế giới khách quan đã dần hình thành hai trường phái triết học lớn trong lịch sử triết học đó là chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm.

Với những người theo chủ nghĩa duy tâm thì cho rằng bản chất thế giới là ý thức, ý thức là cái đầu tiên còn vật chất là đứng thứ hai, ý thức quyết định vật chất. Ví dụ: theo chủ nghĩa duy tâm cho rằng: bức tường, mặt trăng và một tờ giấy đều có màu trắng, và dĩ nhiên màu trắng chính là cái suy nghĩ mà người ta nghĩ trong đầu trước tiên sau đó mới tới việc xuất hiện của các vật chất đó.

Trong khi đó ngược lại với chủ nghĩa duy tâm thì những người theo chủ nghĩa duy vật lại cho rằng bản chất thế giới là vật chất, vật chất là tính đầu tiên còn ý thức là tính thứ hai, vật chất là cái có trước và quyết định ý thức của con người. Ví dụ về bức tường, mặt trăng và một tờ giấy trắng, người ta nghĩ rằng do các vật chất này đã tồn tại và cho nó màu trắng nên khi nhìn thấy ta mới bảo nó màu trắng.

Chủ nghĩa duy vật, chủ nghĩa duy tâm, chu nghia duy vat chu nghia duy tam

Chủ nghĩa duy vật có nguồn gốc từ sự phát triển của khoa học và thực tiễn, đồng thời thường gắn với lợi ích giai cấp và lực lượng tiến bộ trong lịch sử. Chính qua thực tiễn và khái quát hóa tri thức của nhân loại trong nhiều lĩnh vực, chủ nghĩa duy vật thể hiện là hệ thống tri thức lí luận chung nhất định hướng cho các giai cấp và lực lượng tiến bộ trong hoạt động thực tiễn và nhận thức. Ví dụ như việc từ thực tiễn muốn tăng năng suất gặt lúa làm nhanh hơn, thì người ta đã nghĩ và phát minh ra máy gặt lúa, giúp mọi người giảm thiểu sự vất vả của việc gặt lúa bằng tay, và làm nhanh hơn.

Trong khi đó chủ nghĩa duy tâm có nguồn gốc nhận thức và xã hội, đó là sự xem xét phiến diện, tuyệt đối hóa thành thánh hóa một mặt, một đặc tính nào đó của quá trình nhận thức và thường gắn với lợi ích của giai cấp, tầng lớp áp bức, bóc lột nhân dân lao động. Vì vậy chủ nghĩa duy tâm làm con người cho con người không có khả năng nhận thức được thế giới. Ví dụ như việc làm theo giai cấp tư sản và vô sản, họ thấy từ cuộc sống xã hội, người giàu hiếp đáp kẻ nghèo, nhận thức thấy điều đó, họ sẽ bắt chước nhau, người có tiền có quyền bóc lột sức lao động người nghèo khổ và người dân lao động.

Tất cả mọi phân tích trên cho ta thấy được sự đối lập giữa chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm.